در حال بارگذاری

ملاک های وابستگی به مواد مخدر

مصرف مواد مخدر آسیب های زیادی به فرد مصرف کننده وارد می کند و فرد را در زندگی شخصی و اجتماعی دچار مشکلات فراوانی می کند. مصرف مواد مخدر در جوامع مختلف ملاک های متفاوتی دارد. در این مقاله به بررسی برخی تعاریف و ملاک های وابستگی به مواد مخدر می پردازیم.

تحمل

تحمل یعنی مصرف مکرر مقادیر زیادی از مواد در مدت زمان طولانی که به تدریج باعث کاهش تأثیر دارو می شود. به عبارت دیگر تحمل عبارت است از نیاز به مصرف مقادیر بیشتر یک ماده برای رسیدن به اثرات خوشایند جسمانی و روانی و کاهش قابل ملاحظه ی تأثیرات منفی جسمانی و روانی آن با ارائه مصرف همان مقدار ماده می باشد.

تحمل با پدیده وابستگی فیزیکی، ارتباط تناتنگ دارد. تحمل عمدتاً در اثر پاسخ های جبرانی در جهت کاهش عملکرد دارویی به وجود می آید. بنابراین، با ظهور پدیده ی تحمل، وابستگی فیزیکی در واقع یک پاسخ سازگارانه است که شخص برای جلوگیزی از بروز سندرم محرومیت یا قطع دارو می بایست دارو را به طور مداوم مصرف کند.

تحمل متقاطع

تحمل متقاطع، زمانی پیش می آید که سابقه ی قبلی مصرف یک دارو یا گروهی از داروها، موجب افزایش تحمل مصرف کننده نسبت به دارو یا گروه های دیگری از مواد شود. به طور مثال، مصرف کنندگان با سابقه ی ماری جوانا، به تدریج مقدار کمتری از ماری جوانا برای نشئه شدن احتیاج دارند.

محرومیت یا ترک مواد مخدر

محرومیت یا ترک به مجموعه ای از علائم و نشانه ها گفته می شود که وقتی شخص مصرف دارو یا ماده را که از نظر فیزیولوژیکی به آن وابسته است به طور ناگهانی یا آرام کنار بگذارد، ظاهر می شود. به عبارت دیگر محرومیت، شامل یک تغییر رفتاری غیرانطباقی با تبعات فیزیولوژیکی و شناختی است که در اثر کاهش تجمع یک ماده در خون یا بافت فردی که مصرف زیاد و طولانی از یک ماده را داشته است، ایجاد می شود.

ترک مواد مخدر

سوء مصرف یک ماده به مدت طولانی موجب تغییر در غلظت انتقال دهنده های عصبی و قدرت جذب و توزیع گیرنده های مغزی می شود. بنابراین، اگر به یک باره مصرف دارو کنار گذاشته شود، شخص وابسته به مواد با پدیده ی ترک مواجه می شود و پدیده ی ترک و ظهور علائم ناشی از محرومیت، عامل مهمی در دوام و تکرار اعتیاد می باشد. همانطور که قبلاً توضیح داده شد، اگر شخص دوران ترک اعتیاد را بهتر سپری کند و یا احساسات و تغییرات ناخوشایند روانی و جسمانی بیمار به حداقل برسد، احتمال برگشت به مصرف مجدد مواد در شخص کاهش می یابد و شخص می تواند ترک موفقیت آمیزی داشته باشد.

سوءمصرف مواد مخدر

الگوی غیرانطباقی یا ناسازگارانه ی مصرف مواد منجر به مشکلات مکرر و پیامدهای سوء چون مصرف در موقعیت های خطرناک، مشکلات زناشویی، خانوادگی، شغلی، اجتماعی و قانونی می شود. طبق تعاریف سوءمصرف مواد حداقل با یک نشانه ویژه مشخص می شود که نشان دهنده ی تداخل مصرف در زندگی فرد است. اگر کسی قبلاً واجد ملاک های وابستگی به یک ماده شناخته شده باشد، نمی توان تشخیص سوءمصرف همان ماده را بر او گذاشت.

نشانگان قطع مصرف مواد

اصطلاحی است که به نشانه ها و علائم ترک بعد از قطع مصرف داروی مصرف شده اطلاق می شود. نشانگان قطع یا ترک مواد مخدر و مسمومیت به صورت اختلال های ناشی از مواد طبقه بندی شده اند.

عود

عود یعنی بازگشت مجدد علائم و عود بیماری به دنبال بهبود ظاهری آن است. به عبارت دیگر عود، فرآیندی است که در نهایت به مصرف مجدد مواد منجر خواهد شد.

توصیف مراحل

  1. شروع مصرف مواد مخدر(مراحل اولیه) که به اصطلاح، شخص بر مواد و مصرف آن کنترل دارد و اثرات مثبت مصرف مواد را تجربه می کند.
  2. تأثیر اولیه مواد مخدر بر شخص بدون ایجاد پدیده ی وابستگی به مواد یا اعتیاد
  3. شروع تأثیرات معکوس مواد بر شخص و بروز پدیده ی مقاومت در مصرغ کننده که به مرور زمان بر کسب لذت بیشتر و مقدار و دفعات مواد افزوده می شود.
  4. مراحل بروز وابستگی به مواد مخدر و در صورت عدم مصرف مواد، بروز علائم خماری، علائم منفی جسمانی و روان شناختی و هدایت به سوی مصرف مجدد.